رهبر انقلاب در دیدار با رئیس‌جمهوری و هیأت دولت ضرورت «جهاد اقتصادی» را رونق اقتصادی و حل مشكلات معیشتی مردم، ضرورت رسیدن به اهداف چشم‌انداز و مقابله با اهداف خصمانه‌ی نظام سلطه بر ضد ملت ایران بیان كردند. با آقای ارسلان فتحی‌پور، رئیس كمیسیون اقتصادی مجلس، موضوع جهاد اقتصادی را به بحث و گفت‌وگو گذاشتیم.

یكی از محورهای مورد تأكید رهبر معظم انقلاب در جمع فعالان اقتصادی، بحث جنگ روانی دشمنان درباره‌ی مسائل اقتصادی ایران به‌ویژه ناامید كردن مردم و جوانان بود. تحلیل شما در این باره چیست؟
سال 1390 در شرایطی سال جهاد اقتصادی نام گرفت كه شاهد تلاش‌ كشورهای استكباری در تشدید تحریم‌ها علیه ایران بودیم. این كشورها پس از ناامیدی از ایجاد خلل در بدنه‌ی انقلاب اسلامی می‌كوشند تا با وارونه جلوه دادن حقایق كشور و با استفاده از جنگ رسانه‌ای، بر اراده‌ی مردم و مسئولان تأثیر بگذارند و قلوب مردم را متزلزل كنند.

در این حال باید خدا را شاكر باشیم كه با تدابیر رهبری و تلاش‌های مستمر مسئولان و استقامت ملت، بخش عمده‌ای از این تحریم‌ها و تهدیدها خنثی شده و بر استحكام اراده‌ی ملت در تسلیم نشدن مقابل فشارهای استكبار جهانی افزوده است. با این حال هوشیاری اقتضا می‌كند كه برخورد آگاهانه‌ای با این مسائل داشته، وارد بازی آلوده‌ی نظام سلطه نشویم و علاوه بر آن، تهدیدات پیش رویمان را هم تبدیل به فرصت كنیم.

باید توجه كنیم كه در بسیاری موارد، احساس روانی دچار بودن به یك پدیده‌ی اقتصادی یا اجتماعی دارای آثاری به‌مراتب گسترده‌تر از خود آن پدیده است. مثلاً ممكن است جامعه‌ای فقیر باشد، ولی زندگی روزمره و جریان تولید در جامعه از این فقر متأثر نباشد. اما زمانی كه احساس فقر در لایه‌های مختلف یك جامعه گسترش پیدا كند، آن وقت می‌توان این جامعه را از پا درآورد.

با این وصف، راه غلبه بر جنگ روانی دشمن چیست؟
بر كسی پوشیده نیست كه جامعه‌ی در حال پیشرفت ایران اسلامی، پس از طی كردن مسیری سخت و پرحادثه‌ی انقلاب و جنگ و سژس مبارزه با انواع فتنه‌های داخلی و خارجی، هم‌اكنون با مشكلاتی در ساختار اداری و زیرساخت‌های اقتصادی خود مواجه است. در این وضعیت كلید غلبه بر جنگ روانی دشمن در خصوص مشكلات اقتصادی، واقع‌نگری و حقیقت‌بینی است. یعنی باید هم نیمه‌ی پرِ لیوان را دید تا انگیزه‌ی تلاش جهادگونه حفظ شود و هم نیمه‌ی خالی آن را دید تا مشكلات و نقصان‌ها را شناخت و در مسیر اصلاح آن حركت كرد.

با تكیه بر كدام نقاط قوت اقتصادی می‌توانیم بر ضعف‌ها و مشكلات غلبه كنیم؟
درباره‌ی نقاط قوت باید گفت كه اقتصاد كشور مسیر و برنامه‌ی مناسب خود را یافته است و حركت هدفمند به سمت اجرای سیاست‌های كلی اصل 44 قانون اساسی آغاز شده است. اجرای طرح تحول اقتصادی و هدفمند كردن یارانه‌ها، توجه به توزیع درآمد در سطح كشور، تمركز بر نقاط محروم با هدف رفع فقر، مبارزه با فساد اقتصادی، اصلاح فضای كسب‌و‌كار با هدف حمایت از تولید، مدیریت واردات و برگزاری جلسات مشترك با فعالان بخش خصوصی و تعاونی همچون شورای گفت‌وگو با اتاق بازرگانی و صنایع و معادن و همه‌ی اقدامات مؤثر دیگر، نویددهنده‌ی یك اقتصاد سامان‌یافته است. این مسائل می‌تواند تقویت انگیزه و جلب سرمایه‌های معنوی، انسانی و مالی و نهایتاً ارتقای اقتصاد كشور را موجب شود.

از دیگر نشانه‌های الهام‌بخش و امیدواركننده در فضای كنونی كه به عنوان یك عامل انگیزشی مهم در بدنه‌ی اقتصادی كشور نمود یافته، تحولات اخیر منطقه‌ای و جهانی است. امروزه همه‌ی كشورهای جهان در هر سطحی از درآمد و پیشرفت و با هر دین و مذهب و اعتقاد به این نتیجه رسیده‌اند كه الگوهای غربی پاسخگوی نیازهای ذاتی انسان نیست. الگوهای غربی اگرچه در دوره‌های كوتاه‌مدت به گشایش‌های مادی بینجامد، ولی از نظر فرهنگ و اخلاقی جامعه را به قهقرا می‌برد. به همین دلیل هم چشم به كشورهایی مانند ایران دارند تا بتوانند الگویی جدید برای پیشرفت خود بیابند؛ الگویی كه تنها راه مادی را در پیش نگیرد و هدف آن به جای اعتلای مادی صرف، اعتلای ذات انسانی باشد. این عامل موجب شده كه ایران به عنوان كشوری پیشرو در صف اول مقابله با استكبار قرار داشته باشد.

در ابتدای صحبت‌هاتان گفتید كه باید تهدیدات اقتصادی را به فرصت تبدیل كنیم. این چطور امكان‌پذیر است؟
ما باید متوجه باشیم كه حركت دشمن در ایجاد تزلزل در انگیزه‌ی مردم نسبت به فعالیت‌های اقتصادی بسیار جدی و عمیق است. بنابراین لازم است از تمام ظرفیت‌های موجود برای مقابله با این حركت استفاده كرد. اگر این تحریم‌ها و تهدیدات موجب وحدت تمامی نیروها و ظرفیت‌های موجود كشور و دور شدن از اختلافات شود، در این صورت هم دوست و دشمن در داخل از هم تفكیك می‌شوند و هم مردم با انگیزه‌ی بیشتری دوش به دوش مسئولان در سنگر انقلاب به مجاهده ادامه می‌دهند.

رهبر معظم انقلاب در دیدار اخیرشان با فعالان و برگزیدگان بخش‌هاى اقتصادى، دو روش را برای مقابله با تحریم‌ها پیشنهاد كردند. روش نخست ‌دور زدن تحریم‌ها بود و روش دوم روی‌آوردن به ظرفیت‌های درونی كه كاری بنیادی و زیربنایی است. به نظر شما اقداماتی كه در این زمینه‌ها صورت گرفته تا چه اندازه مؤثر بوده است؟
با توجه به تلاش‌های دشمنان ایران برای تخریب چهره‌ی این كشور لازم است تدابیر ویژه‌ای برای كاهش آثار این تخریب‌ها را در نظر گرفت. شیوه‌ی برخورد ما با تحریم‌ها باید پویا و هدفمند باشد. دیپلماسی فعال و هدفمند می‌تواند هر روز شرایط تحریم را به نفع ایران بهبود ببخشد. دنیا باید این موضوع را قبول كند كه قوانین ناعادلانه‌ای برای تحریم ایران وضع كرده است. این نوع برخورد ما باعث خواهد ‌شد كه اولاً پایه‌ها و دلایل تحریم ایران در برابر چشمان سیاست‌مداران و جوامع غربی سست و بی‌دفاع جلوه كند. ثانیاً نوع برخورد ایشان با جوامع آزادی‌خواه تغییر كند.

از سوی دیگر اولین راهبرد برای عملیاتی ساختن سیاست‌های مقابله‌ای، نهادسازی برای اجرایی كردن آنها است. در این راستا تا كنون نهادهایی مانند ستاد تدابیر ویژه در دولت و نیز كمیسیون‌های اقتصادی و جهاد اقتصادی در مجلس اقدامات مؤثری را در دستور كار خود قرار داده‌اند. همچنین مأموریت‌های ویژه‌ای نیز به اتاق بازرگانی و صنایع و معادن داده شده است تا با استفاده از نظرات فعالان اقتصادی به شناسایی و ارائه‌ی راهكار برای مشكلات اقتصادی اقدام كنند.

اما در مسئله‌ی دور زدن تحریم‌ها ما باید به این نكته توجه كنیم كه همه‌ی اطلاعات تجاری و همچنین روش‌هایی كه برای دور زدن تحریم‌ها به كار گرفته می‌شود، در زمره‌ی اطلاعات طبقه‌بندی شده و محرمانه به حساب می‌آید و افشا شدن آنها نزد كشورهای متخاصم می‌تواند به سخت‌تر شدن كارها و تحمیل هزینه‌های بیشتر به اقتصاد ایران منجر شود. به این دلیل كه این كشورها با هدف اثربخشی تحریم‌ها به وضع و اعمال آنها مبادرت كرده‌اند ولذا همواره در حال رصد كردن واكنش ایران به تحریم‌ها هستند.

در مورد استفاده از ظرفیت‌های داخلی كشورمان در عرصه‌ی اقتصادی، چه رویكردی را باید در پیش بگیریم؟
ابتدا باید گوشزد كنم كه منظور از استفاده‌ی بهینه از ظرفیت‌های موجود داخل كشور هیچ‌گاه به معنی روی آوردن به سیاست‌های انزواگرایانه نیست، بلكه باید همواره از مزیت‌های تجاری و مبادلاتی در عرصه‌ی بین‌الملل حداكثر بهره را برد. در كنار این امر نیز باید برای تبدیل ظرفیت‌های موجود به مزیت‌های نسبی كشور در مبادلات با دیگر كشورها اندیشید. یعنی اگر ما هم‌اكنون در تولید یك كالا مزیتی نداریم، به این معنی نیست كه هیچ‌گاه هم به این مزیت دست پیدا نخواهیم كرد. البته كه می‌توان با ارتقای بهره‌وری و حتی مزیت‌آفرینی در تولید آن كالا به اقتصاد كشور كمك شایانی كرد.

همچنین در مورد تولید كالاهایی كه از مزیت نسبی در داخل برخوردارند، باید آن‌ها را با مدیریت صحیح واردات از آسیب تولید داخلی حفظ كرد. در عین حال باید برای هجمه‌ی كالاهای وارداتی به كالاهای داخلی و نیز دامپینگ و قاچاق كالا و تمایل به مصرف كالاهای خارجی تدابیری اندیشید.

رهبر معظم انقلاب «جهاد اقتصادی» را حركت مستمرِ ملت ایران برای خنثی كردن تلاش دشمنان تعریف كرده‌اند. به نظر شما سهم مردم و مسئولان در این حركت مستمر چیست؟
سهم مسئولان را می‌توان در تحقق برخی موارد ضروری جست‌وجو كرد؛ مواردی همچون تلاش برای ایجاد زمینه‌های عدالت اقتصادی، تصویب قوانین عادلانه و اجرای مناسب آن، ایجاد زمینه‌ی تربیتی و اعتقادی در بین مردم، نظارت مستمر و مؤثر، پرهیز از تمركز ثروت و شكاف طبقاتی با توزیع عادلانه‌ی درآمد، تعیین حدود مالكیت، كاهش فقر، رسیدگی به وضعیت زندگی كارگزاران و بررسی نحوه‌ی كار آنها، بررسی و تحقیق درباره‌ی نیازها و مشكلات گریبان‌گیر مردم و نیز رفع موانع پیش روی مردم برای شكایت و انتقاد نسبت به رفتار مسئولان.

هچنین سهم مردم در جهاد اقتصادی را می‌توان در مواردی مانند پرهیز از هرگونه سستی و كوتاهی در انجام وظایف، وفای به عهد، پایبندی به شیوه‌ی انتخابی حاكم، خیرخواهی و نصیحت‌گری و نظارت عمومی مردم بر یكدیگر و بر حكومت یافت.

امام علی علیه‌السلام در نهج‌البلاغه آثار رعایت حقوق متقابل مردم و حاكمان را در مواردی مانند عزت‌مندی حق در بین مردم و حكومت، برپایی آثار دین، برپایی آثار عدالت در جامعه، كاربرد سنت‌ها در جایگاه خود، پایداری و دوام حكومت و یأس دشمنان بیان می‌كنند. البته این بیانات می‌تواند سرمشقی بسیار مناسب و مطلوب برای جامعه‌ی امروز ما باشد.